Philomen Mateke Minisitiri ushinzwe ubutwererane mu karere mu gihugu cya Uganda niwe wahawe kuba umuhuza w’impande zitavugana rumwe hagati y’umutwe w’iterabwoba wa Kayumba Nyamwasa( RNC) ndetse n’umutwe ushinzwe ubutasi mu gisirikare cya Uganda( CMI).
Hashize igihe kinini Igihugu cya Uganda gikoresha uko gishoboye ngo gitere inkunga imitwe yitwaje intwaro mu buryo bwose bushoboka, haba kubaha ibikoresho(Amafaranga, ubujyanama, kubacumbikira, ndetse no kubaha ibyangombwa by’inzira bituma bajya mubindi bihugu), imitwe yitwaje intwaro yose ifite umugambi wo guhungabanya umutekano w’u Rwanda imigambi yayo yose icurirwa muri Uganda.
Ubwo ibibazo by’u Rwanda na Uganda byatangiraga Museveni yahamagaje inama y’igitaraganya ya muhuje I Kampala n’abahoze ari abayobozi ba M23 barimo Gen. Makenga na Col. Kazarama.
Muri iyi nama babwiwe ko bagiye guhabwa ubufasha bwose bushobotse bagahungabanya umutekano w’u Rwanda. Aha Museveni yabibukije uburyo u Rwanda rwabakuye mu mujyi wa Goma ndetse n’ikibazo cya Gen. Laurent Nkunda umaze imyaka bivugwa ko afungiye mu Rwanda.
Aba bahoze ari abarwanyi ba M23, babwiye Museveni ko batatera u Rwanda kandi rucumbikiye bene wabo benshi, abandi bari mu nkambi zo mu Rwanda ko bahashirira. Inama yarangiye batumvikanye, ariko bukeye Museveni ategeka inzego ze z’umutekano ku gota inkambi irimo abasilikare ba M23 no guta muri yombi abayobozi babo.
Mugihe bamwe bafataga icyemezo cyo kwirwanaho, abandi basimbuka inkambi basubira muri Congo. Muri uwo mukwabu hafashwe abasaga ijana bashyikirizwa leta ya Joseph Kabila I Kinshasa ari naho benshi bagiye bicirwa.
Leta ya Uganda ntiyarekeye aho, nyuma y’aho ingabo za Kayumba Nyamwasa zitikiriye mu burasirazuba bwa Congo, abari abayobozi babo bamwe bakicwa abandi bagafatwa mpiri bakaba bari mu butabera mu Rwanda.
Leta ya Uganda ifasha Imitwe nka FDLR, M23 ya Makenga Sultan, ikongera ikanaha ubufasha n’ingabo za RUD-Urunana zibumbiye mu mutwe witerabwoba uzwi ku izina rya P5 wibumbiyemo igirwa mashyaka 5 (RNC, FDU-Inkingi, AMAHORO PC,PS-Imberakuri na PDP-Imanzi ) uyobowe na Kayumba Nyamwasa, haba muri Uganda ndetse no muri DRC.
Umwaka ushize mu kwezi kwa 12, nibwo hamenyekanye amakuru y’uko Umuvugizi wa FDLR La Forge Bazeye Fils (amazina y’ukuri ni Ignace Nkaka) ndetse n’ushinzwe iperereza Lt Col Abega (amazina y’ukuri Jean Pierre Nsekanabo) batawe muri yombi n’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, FARDC.
Icyo gihe Bafatiwe ku mupaka wa Bunagana bavuye i Kampala ku wa 15 Ukuboza 2018. I Kampala, izi ntumwa za FDLR zari zatumiwe kugirango zihuzwe n’indi mitwe yibumbiye muri P5 kugirango bashyire ingufu hamwe bahungabanye umutekano w’u Rwanda.
Uwari umuhuza muricyo gikorwa ahagarariye Museveni ni Minisitiri Philemon Mateke ushinzwe ubutwererane mu karere akaba na Sebukwe wa Jean Baptiste Mberabahizi, wabaye igihe kirekire Umunyamabanga Mukuru wa FDU-Inkingi ya Victoire Ingabire nayo ibarizwa muri P5. Kubera ko bitakunze leta ya Uganda iracyapfunda imitwe hose mu gukoresha M23 na RUD-Urunana , ari nako bagerageza guhungabanya umutekano w’u Rwanda.

Umutwe wa RNC wacitsemo ibice nyuma yaho ingabo za RNC zirasiwe umugenda muri congo zikahasiga ubuzima abandi bagafatwa mpiri, ibi byarakaje Jean Paul Turayishimye, Major Micombero na Ben Rutabana. Aba bagabo bashinja Kayumba Nyamwasa Kwicisha abarwanyi ba RNC muri Congo, gukuza politike ya Munyangire, kurema udutsiko, inda nini n’amacakubiri ashingiye ku moko ndetse no kwigwizaho ibyagenewe gutunga abarwanyi ba RNC muri Congo ku buryo byatumye aba barwanyi bahatikirira nyuma yo gucikamo ibice bibiri kandi Kayumba yari yarahawe amafaranga agera muri 1000,000$ yagombaga gufasha aba barwanyi bibumbiye muri P5. Ibi nibyo byahise bituma RNC icikamo ibice habaho igizwe na Ben Rutabana, Major Micombero, na Jean Paul Turayishimye, ibi kandi ninabyo byatumwe muri CMI naho habamo ibice bibiri harimo igice cyakoranaga na Ben Rutabana ndetse n’ikindi gikorana na Kayumba Nyamwasa kuri ubu ushinjwa n’umuryango wa Ben Rutabana kuba RNC yakumba Nyamwasa yarashimuse umugabo we.

Ibi nibyo byatumye Perezida Yoweri Kaguta Museveni aha misiyo Philomen Mateke kujya guhuza RNC ndetse na CMI mugihe muri iyi minsi barimo kwakamo umuriro nyuma yahoo Kayumba afungishe umwe mu bakomeye ba CMI azirako akorana byahafi na Ben Ruatabana.


















